حقوق و جامعه

درس های حقوقی برگرفته از کرونا ویروس

مقدمه: در نظام حقوقي ما به مواردي برخورد مي‌کنيم که متکي به قواعدی مثل قاعده لاضرر و قاعده عسر و حرج، با لحاظ مصالح عامه و نظم عمومي، محدودیتهایی را در رفتار اجتماعی توجیه می‌کند. در عین حال اینک که شاهد هستیم که برخی از هموطنان با بی توجهی به توصیه های پزشکی مبنی بر در خانه ماندن و عدم مسافرت بار سفر را بسته و عازم جاده ها شده اند، چه تمهیداتی را می‌توان اندیشید.
جایگاه حقوق اجتماعی
این امر در شرایطی است که از منظر حقوقی و اخلاق اجتماعی “اصل ضررنرسانی” به عنوان یکی از اصول اساسی حقوقی، ما را از هرگونه اقدام منجر به آسیب به سلامت جسم و روان “دیگران”، منع می کند.
از این نگاه، اگر شخصی تصمیم بگیرد از طریق در معرض ویروس قرار گرفتن، خود را به کرونا مبتلا کند و از این طریق، از خود سلب حیات کند، اگر چه نسبت به مرگ احتمالی وی، حقوق بی نظر است و اقدامی نمی‌کند، اما در خصوص اشخاصی که بر اثر مراوده با وی به ویروس آلوده و از این حیث، متحمل آسیب جسمی و مالی شده اند، حقوق شخص مرتکب را از باب تسبیب مستوجب تعقیب می داند.
اخلاق اجتماعی نیز که بر بستر عرف عقلای جامعه استوار است، در مقابل مسئولیت شخص نسبت به مخاطره افکندن جان دیگران محملی منطقی می‌یابد. بنابراین، نمی توان به استناد بی علاقگی به زندگی یا بی انگیزگی شخصی نسبت به ادامه حیات، زمینه ای برای عدم رعایت ضوابط ایمنی تراشید و جان و سلامت دیگران را به خطر افکند.
در واقع، حقوق موظف است با شناسایی حق دیگران نسبت به هرکدام از ما نسبت به رعایت بهداشت فردی و ضوابط ویژه همه‌گیری بیماری، ضمن برخورد با متخلفان و مجازات اهمال کاران، جدیت خود را نسبت به مسئله “حفظ نفوس ملت” به نمایش بگذارد.
البته چنین سخت‌گیری و برخوردی، مستلزم تدابیر کارشناسانه نهادهای دولتی از جهت تامین اجتماعی و سیاست های حمایتی، ایجاد تسهیلات معیشتی و توجه به معضلاتت برخی از کسب و کارهای جاری، نیز هست.
پیام هایی ماندگار برای دوران فرا کرونا
اکنون که روشن است عدم رعایت انضباط در فرهنگ عمومی، ریشه در عوامل متعددی، از جمله فقدان آموزش‌های مناسب از دوران مدرسه و حتی پیش از آن دارد، بايد گام‌هاي گسترده تری مانند تعمیم آموزش “حقوق شهروندی” از نهاد خانه تا مدرسه برداشته شود که برآیند آن قانون‌پذيري در جامعه باشد.
در این ارتباط، بهره گیری از تجربیات کشور چین که موفق به فائق آمدن بر این بلای قرن شد این بود که، تنها به واسطۀ تعهد عمیق مردم به اقدام جمعی در مواجهه با این تهدید مشترک بود، که دستیابی به این مهم را ممکن گردانید. بطوریکه در سطح جامعه، این موضوع در وحدت بی‌نظیر استان‌ها و شهرها برای پشتیبانی از آسیب‌پذیرترین افراد بازتاب داشت.
بعبارت دیگر آنها با باور پذیری راسخ، به این شیوع واکنش نشان دادند و قبول کردند که به سخت‌ترین اقدامات بازدارنده مانند تعلیق تجمعات عمومی، ماندن ماهانه در منزل یا ممنوعیت سفر، پایبند شوند.
همچنین استفادۀ دقیق و شدید از فناوری های نوین برای مهار انتقال ویروس در محیط‌های چندگانه، درس‌های زیادی را به سایر جوامع نشان داد. نتیجه این عکس العمل مثبت سلامت عمومیِ نسبتاً منحصر به فردی را بدنبال داشت، زیرا توانست محل خوشه‌های عامل شیوع بودند را شناسایی و به مردم معرفی کند، تا از رفت و آمد به آن مناطق اجتناب کنند.
در ایران ما نیز، علیرغم اینکه برخی از شهروندان، ملاحظات بهداشت عمومي را رعايت نمي‌کنند اما ده‌ها ميليون ايراني، با وجود کمبود برخي مواد و وسايل لازم، رعايت بهداشت عمومي و ماندن در خانه و نتیجتاً کمک به کنترل اپيدمي کرونا را انتخاب کرده‌اند.
از سوی دیگر در شبکه‌هاي اجتماعي، بسیاری با هر زبانی از جمله طنز و فکاهی با هر هنری که در اختيار دارند، کوشيدند ديگران را به رعايت اصول پيشگيري از کرونا تشويق کنند. همچنین بسيج و انسجام عمومي براي تولید دستکش، ماسک، مواد شوینده و… با تکیه بر ظرفیتهای بومی شتاب گرفت.
شاید برخی بگویند اینها مسائلی است که باید توسط برنامه ریزان کلان کشور، طراحی می شد. اما همان قدر که پیش از این فاجعه نیز افزایش دانش پزشکی، فرزندان ما را وادار کرده بود نگذارند سرِ سفره به مانند گذشته، نمک و چربی و مواد قندی بخوریم، تا در آینده در سلامتی و عافیت بسر بریم، کسب دانش “چگونه باهم بودن” می‌تواند فرصت خوبی را برای رعایت حقوق دیگران، فراروی همه ما قرار دهد.
لذا با نهادینه شدن احترام به حقوق دیگران، استاندارد سازی روابط اجتماعی و مهم‌تر از همه ترجیح منافع عمومی در مقابل فرهنگ فرد‌گرایی، هر یک در جای خود نقش سازنده ای در صیانت جامعه خواهد داشت. در غیر اینصورت آنچه رخ خواهد داد ناهنجاری و دست‌اندازی به حقوق دیگران خواهد بود… که البته جامعه به مرور و در صورت تکرار در برابر این نوع از ناهنجاری‌ها واکسینه خواهد شد و مبادا چنین شود.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
بستن