دادرسی مدنی

مفهوم اعتبار امر مختومه

مقدمه: همانطوریکه میدانیم، اقامه دعوا حق مسلم هر فرد است و هیچکس را نمی توان از این حق محروم نمود . بنابراین، در صورتیکه حقی از کسی تضییع شود ، می تواند به دادگاه مراجعه و دادخواست حقوقی بدهد. اما در پاره ای موارد ممکن است که طرفین نسبت به رایی که دادگاه صادر کرده است اعتراض داشته باشند . بر اساس قاعده اعتبار امر مختومه یا اعتبار امر قضاوت شده ، همان اشخاص نمی توانند برای اعتراض به حکم صادر شده همان دعوا را دوباره در دادگاه مطرح کنند . بلکه در صورت اعتراض به رای صادر شده باید از طرق پیش بینی شده در قانون و در مهلت مقرر ، به رای صادر شده اعتراض کنند.
پرونده مختومه شد یعنی چه؟
مطابق قانون آیین دادرسی مدنی ، یکی از آثار حکم را می توان اعتبار امر قضاوت شده دانست . از آن جهت که اقامه دعوا حق هر فرد است و در صورتی که حق شخص مورد تضییع و انکار قرار بگیرد ، قاضی مکلف است با رسیدگی به دعوا حکم مقتضی پرونده را صادر کند . همین که حکم دادگاه در مورد دعوا صادر شد ، رعایت آن بر طرفین لازم و ضروری است و بایستی نسبت به آن پایبند باشند . لذا در صورتی که طرفین دعوا نسبت به حکمی که صادر شده است اعتراضی داشته باشند ، بایستی از روش های پیش بینی شده در قانون ، اعتراض خود را بیان کنند . روش های اعتراض به احکام دادگاه را می توان شامل واخواهی ، تجدید نظر خواهی ، فرجام خواهی و اعتراض شخص ثالث دانست که هر یک از آنها شرایط و احکام ویژه و خاص خود را دارند .
نتیجه این مطلب آن است که در صورتی که طرفین اعتراضی داشته باشند ، نمی توانند با مراجعه به دادگاه ، همان دعوای سابق را مجددا در دادگاه مطرح کنند . چرا که دعوا قبلا در دادگاه طرح شده است و منجر به صدور حکم شده است.
بعبارت دیگر، هر پرونده در سیستم قضایی ممکن است در چند مرجع مورد رسیدگی قرار بگیرد. هر زمان که رسیدگی به طور موقت یا دائم در یکی از این مراجع به پایان برسد یا اینکه به تشخیص دادیار، بازپرس و یا قاضی، پرونده برای ادامه رسیدگی یا تکمیل تحقیقات به مرجع دیگری ارسال گردد، طرفین دعوی ممکن است با عبارت « پرونده مختومه شد » مواجه گردند. پرونده مختومه شده است به این معنی است که رسیدگی به پرونده در آن مرجع به پایان رسیده است (حال چه حکم صادر شده باشد، چه قرار صادر شده باشد) که می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. البته این جمله در بیشتر مواقع به این معنا نیست که به طور کلی دیگر امکان رسیدگی به پرونده وجود ندارد. حتی اگر حکم قطعی در مرحله تجدیدنظر هم صادر شده باشد ممکن است رسیدگی به پرونده در مراجع دیگر و تحت شرایطی خاص امکان پذیر باشد. همچنین این امکان نیز وجود دارد که پرونده به طور کلی مختومه شده باشد (رسیدگی به پایان رسیده باشد) و راه دیگری وجود نداشته باشد.
اعتبار امر مختومه در امور کیفری
در مراجع کیفری مانند دادسرا عبارت پرونده مختومه شد، به این معنی است که بازپرس یا دادیار به دلیل عدم صلاحیت، یا به دلیل پایان تحقیقات و یا به دلایل دیگری ختم رسیدگی در آن شعبه خاص را به طور موقت یا دائم اعلام کرده است. پس از رسیدگی در دادسرا ممکن است پرونده به دادگاه بدوی برود و در فرآیند رسیدگی در آن دادگاه نیز ممکن است با « عبارت پرونده مختومه شد » در فرآیند رسیدگی مواجه شوید. مثلا اگر قاضی دادگاه بدوی تشخیص دهد پرونده باید برای رفع یک نقص یا تکمیل تحقیقات به دادسرا برگردد، با عبارت « پرونده مختومه شد » مواجه می شوید. بنابراین شما بسته به پرونده خود و فرآیند رسیدگی به آن حداقل یک بار و گاهی موارد تا پنج شش مرتبه ممکن است با عبارت « پرونده مختومه شد » مواجه شوید.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن