حقوق و اشخاص

مفهوم حق ارتفاق

مقدمه: حق ارتفاق حقی است که صاحب ملکی به اعتبار حقی که در ملک دیگری دارد میتواند از آن ملک استفاده کند. این حق شامل عناوینی نظیر حق عبور، حق مجری، حق شرب، حق شبکه و حق ناودان و … میشود.

حق ارتفاق چگونه ایجاد میشود؟
این حق گاهی از طریق قانون ایحاد می شود.
مثلا در قانون برنامه عمرانی سوم کشور مصوب ۴۶ پیش بینی شده است که دولت در مورد زمینهایی که در مسیر راه و خطوط مواصلاتی و برق و مجاری آب و لوله های گاز و نفت قرار میگیرد، حق ارتفاق خواهد داشت.
از طریق قرارداد نیز حق ارتفاق ایجاد می شود.
مثلا میان مالک زمین با دارنده ی حق ارتفاق، که بدان ارتفاق قراردادی گویند.
همچنین بواسطه ی وضع طبیعی املاک که به آن ارتفاق طبیعی گویند نیز، این حق ایحاد می شود.
مثلا زمینی که در پایین قرار گرفته به حکم وضع طبیعی خود، مجرای فاضلاب و آب باران زمین بالاتر است.
حق ارتفاق همچنین ممکن است در اثر اذن مالک داده شود و در اینصورت مالک هر وقت که بخواهد میتواند اذن خود را پس بگیرد و اجازه عبور و ارتفاق به دیگری ندهد.

حق ارتفاق ممکن است به صورت مثبت یا منفی ایجاد شود.
در حق ارتفاق مثبت صاحب آن اجازه استفاده از ملک دیگری را خواهد داشت. به عنوان نمونه: حق داشتن درب و شبکه، حق مجری، حق شرب، حق ناودان یا حق عبور از ملک دیگری.

در حق ارتفاق منفی، مالک از یکسری تصرفات ممنوع میشود و دارنده حق ارتفاق از این محدودیتهای مالک بهره میبرد. مثلا حق حریم املاک و قناتها که مالک زمین را از تصرفاتی که مضر به حال صاحب حریم باشد منع میکند.

توضیح آنکه حق حریم به مقداری از اطراف ملک و قنات و نهر و امثال آن میگویند که برای استفادهی بهتر از آنها ضرورت دارد و حتی اگر حریم قنات کسی در ملک دیگری باشد، دیگری نمیتواند تصرفاتی کند که به صاحب حریم ضرر برساند. یا آنکه مالکی حق ندارد در ملک خود ساختمان سه طبقه به بالا بسازد و این برای تامین نور و هوای کامل همسایه باشد.

در خصوص حق ارتفاق نیز طرفین نسبت به یکدیگر تکالیفی دارند. صاحب حق ارتفاق نمیتواند از حقی که دارد سوءاستفاده کند و از حدود عرفی تجاوز کند. مثلا دارنده حق عبور نمیتواند در ساعاتی که معمولا مردم خوابیداند با ورود به ملک غیر آسایش مالک و خانوادهاش را سلب کند. هزینه های مربوط به استفاده از حق نیز به عهده دارنده ی حق ارتفاق است اما هزینه های مربوط به نگهداری و حفظ مال به عهدهی خود مالک خواهد بود. در مقابل مالک نیز نمیتواند در ملک خود تصرفی کند که اجرای حق ارتفاق را با مشکل مواجه کند.

بطور مثال اگر کسی حق شرب از آب انبار همسایه را داشته باشد، مالک آب انبار نمیتواند به این بهانه که پس از لوله کشی آب تصفیه نیازی به آب انبار ندارد، آن را به زیر زمین تبدیل کند.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا