حقوق و اشخاص

مفهوم صلح عمری

مقدمه: در خصوص واژه‌ي عمري، همانطور كه از ظاهر آن مشخص است از عمر مي‌آيد و منظور از آن به معناي طول عمر يك فرد است حال اينكه طول عمر چه كسي؟ در قرارداد ذكر مي‌شود مثلا طول عمر مالك يا طول عمر خريدار يا طول عمر يك نفر ديگر كه در قرارداد نام او را ذكر مي‌كنند.
گرچه در قانون عنواني به نام صلح عمري نداريم و فقط عمري در قانون براي حق انتفاع عمري بكار برده شده، لکن حق انتفاع به عنوان حق استفاده در قالب صلح عمری به رسمیت شناخته شده است.
ابعاد حقوقی صلح عمری
قرارداد صلح عمری این امکان را می دهد که ملکی را در دوران حیات خود به دیگری منتقل اما حق استفاده و اجاره را تا پایان عمر برای خودمان محفوظ نگه ‌داریم.
به عنوان مثال پدري مي خواهد يک آپارتمان يا خانه اي را به يکي از فرزندان خود منتقل نمايد ولي خود تا آخر عمر در آنجا سکونت نموده و از منافعش استفاده نمايد و فرزند نيز تعهد نمايد از پدر خويش مواظبت نموده و هزينه زندگي اورا تامين نمايد. در اين صورت طرفين به دفتر اسناد رسمي مراجعه و سند مصالحه به شرط عمري ميان ايشان بعد از انجام تشريفات قانوني تنظيم مي گردد و عين مال بصورت مشروط به فرزند منتقل و منافع در دست پدر باقي مي ماند.
در مورد چنين صلحي در طول استمرار عقد اگر پدر فوت نمايد، مال مورد نظر به فرزند انتقال قطعي شده و به ديگر وراث چيزي از اين بابت منتقل نمي شود . و اگر در اين مدت فرزند به تعهدات خود عمل ننمايد پدر با مراجعه به دفترخانه محل ثبت سند آن را فسخ و مال مورد نظر را به تمليک خود در بياورد.
اگر بخواهيم يك تعريف حقوقي از واژه‌ي صلح ارائه بدهيم علاوه براينكه شامل مواردي مي‌شود كه بين دو نفر اختلاف و دعوايي برقرار است، همچنین مواردی را در بر میگیرد که طرفین در انجام امري باهم توافق کنند.
در نمونه ای دیگر، مثلاً دوستی به شما مي گويد صرفا حق استفاده از آپارتمان من را داري ولي اين به معناي اين نيست كه شما مالك آن شده‌ايد و حق انتفاع و استفاده صرفا اجازه‌اي به شما مي‌دهد كه از آن مال استفاده كنيد ولي حق انتقاع عمري به اين معناست كه مالك براي استفاده شما مدت قرار مي‌دهد كه آن مدت عمر و زنده بودن يك شخص است. اين مدت‌ها مي‌تواند به اين صورت‌ها باشد؛ مثلا بگويد تا زماني كه من زنده‌ام حق استفاده داري يا بگويد تا زماني كه خودت زنده هستي حق استفاده داري يا بگويد تا زماني كه مادرم يا خواهرم ( يا هر شخص ديگر) كه زنده است حق استفاده داري.
مي‌توانيم صلح عمري را با تركيب معاني اين دو واژه اين‌گونه تعريف كنيم كه هر شخصي مي‌تواند در قراردادي كه در دفاتر اسناد رسمي منعقد مي‌شود ملك يا املاكي از خود را به نام ديگري بزند ولي واگذاري ملك به ديگري با شرط يا شروطي باشد. مثلا او اگرچه مي‌خواهد ملكش را به ديگري واگذار كند ولي چون مي‌خواهد خودش تا آخر عمر در آن زندگي كند در دفترخانه آن ملك را به كسي كه مي‌خواهد واگذار مي‌كند. ولي مي‌گويد تا زماني كه زنده هستم خودم مي‌خواهم در ملكم سكونت كنم و پس از فوت من تو حق سكونت يا اجاره و را داري. مثلا پدري سه پسر و دو دختر دارد و ثروتمند است و مي‌خواهد يك آپارتمان را به پسري نيازمند بدهد كه مي‌خواهد ازدواج كند. اما مي‌داند كه اگر در وصيت‌نامه‌اش بنويسد چنين ملكي به آن پسر برسد فرزندانش ممكن است است به نحوي از زير بار اين وصيت شانه خالي كنند.
بنابراين براي اينكه مطمئن شود كه حتماً پس از فوتش اين ملك به آن پسر مي‌رسد به دفترخانه مي‌رود و با شرط صلح عمري اين ملك را به او منتقل مي‌كند و مي‌گويد اگرچه كه اين ملك براي اين پسر است. ولي تا زماني كه من زنده هستم خودم در اين ملك سكونت مي‌كنم و حق فروشش را نداري. يا مثلا شروط ديگري در قرارداد مي‌گذارد مثل اينكه شما مي‌توانيد صرفا ملك را اجاره دهيد يا خودت از آن استفاده كني ولي تا زماني كه من زنده هستم حق فروشش را نداري.
در مجموع اگر کسی بخواهد تمام يا بخشي از دارايي هاي خود را به ديگري واگذار كند و اطمينان ندارد كه وراث وی پس از فوت طبق وصيت‌ نامه عمل كند و از طرفي ديگر خودش نياز دارد كه درآن ملك سكونت كند ‌می‌تواند آن ملك را با شرط صلح عمري به ديگري واگذار كند.
در تکمیل مطالب فوق سوالات دیگری نیز مطرح است که به پاسخ آنها می پردازیم.
آیا به صلح عمری مالیات تعلق میگیرد ؟
در پایخ باید گفت؛ در صورتیکه در حین تنظیم عقد صلح عمری برای ملک مورد نظر قیمتی تعیین نشده باشد. قیمت ملک های همان ناحیه را برای آن در نظر می گیرند.
آیا طرف مصالح می تواند مال را به فروش برساند؟
در صلح عمری سند جدیدی تنظیم نمی شود در این حالت از طرف شخص طرف مصالح امکان فروش یا انتقال مال تا زمانیکه شخص انتقال دهنده زنده باشد، وجود ندارد.
آیا امکان برگشت مال به مصالح بعد از فوت متصالح امکان پذیر است؟
مال صلح شده به مصالح باز نخواهد گشت به دلیل اینکه صلح قطعی بوده و بعد از فوت مصالح به وراث متصالح منتقل خواهد شد.
در خصوص صلح عمری برای همسر، چه فرمولی وجود دارد؟ زیرا بسیاری از بانوان نگران هستند که پس از فوت همسرشان با توجه به مقدار اندکی که از ارث به ایشان می رسد (یعنی یک هشتم) نتوانند به خوبی گذشته به زندگی ادامه داده و از پس هزینه های زندگی برآیند.
پاسخ این استکه؛ شوهر می تواند در دفتر اسناد رسمی حاضر شده و ملک خود را طی تنظیم یک عقد صلح عمری به همسر خود انتقال دهد. در واقع، با این عمل صلح در مقام عقد بیع قرار گرفته ولی تا آخر عمر خود می تواند از منزل استفاده کند. بدیهی استکه پس از فوت شوهر (مصالح) زن (متصالح) مالک منزل می شود و بین وراث نیز تقسیم نخواهد شد
البته در صورتیکه حق فسخ را در صلح نامه شرط کرده باشد، می تواند این صلح نامه را فسخ و آنرا برهم بزند.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن