حقوق و خانواده

مفهوم نحله و اجرت المثل

مقدمه: علیرغم اینکه از نگاه عمومی در عقد ازدواجی که میان مردم متعارف است، همه افراد خدمت زن به مرد در خانه و نیز شیردادن طفل و دیگر شئون مربوط به آن را از وظایف زن می‌دانند لکن آنچه در شریعت اسلام و عقول عامه بر آن تأکید شده است، فقط نقش مادری و همسری زوجه است که باید همیشه محفوظ باشد تا بنیان خانواده مستحکم بماند.

همچنین نگاه شریعت، زن را خادم صرف برای اعضای خانواده نمی‌داند و مرد را هم صرفاً خدمت رسان مالی نمی‌پندارد، بلکه وظایف متقابلی که زن و مرد در صحنه زندگی زناشویی دارند و رغبتی که برای تشکیل خانواده و حفظ و استحکام آن انتظار می‌رود؛ فلسفه تشکیل خانواده را به گونه‏ ای دیگر رقم می‌زند. بطوریکه زن و مرد به منزله لباس یکدیگرند و در تکاپوی زندگی مشترک، تنها حس مشارکت و مسئولیت پذیری، آنان را به سوی کمال سوق می‌دهد.

🔷در عین حال اگر مرد بخواهد از حق طلاق خود استفاده کند، بدیهی است که در این جا بحث اجرت المثل و نحله به میان می آید که در معنی لغوی «بخشش» معنا می شود و از نظر اصطلاحات حقوقی به مبلغی گفته می شود که دادگاه بر اساس شرایطی  آنرا برای زوجه تعیین می کند.

🌹منشأ نحله از کجاست؟

پیش از شرح موضوع بهتر است بدانید که ریشه نحله و علت آن به کجا و کی بر می گردد. در تاریخ ۱۳۹۱/۱۲/۱ قانونی در راستای حمایت خانواده جدید مورد تصویب قرار گرفت که مطابق با ماده ۵۸ آن قانون برخی قوانین نیز نسخ شدند. برای نمونه می توان قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب ۱۳۷۱/۱۲/۲۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام اشاره داشت. اما بند ب تبصره ۶ قانون پیش گفته نسخ نگردیده و در حال حاضر هم پابرجا است.

با استناد بر بند ب تبصره ۶ قانون اصلاح مقررات مرتبط با طلاق که نسخ گردیده اند چنین بیان شده است که : «با توجه به سنوات زندگی مشترک و نوع کارهایی که زوجه در خانه شوهر انجام داده و وسع مالی زوج، دادگاه مبلغی را‌ از باب بخشش (‌نحله) برای زوجه تعیین می‌نماید».

🔸چه زمانی می توان اقدام به مطالبه اجرت المثل و نحله کرد؟

با توجه به موارد اصلاحی در قوانین حقوقی که در سال ۱۳۹۱ صورت گرفته است. خانم ( زوجه) می تواند جدا از دادخواست صدورگواهی عدم سازش که مقدمه طلاق محسوب می شود، اقدام به درخواست نحله و مطالبه آن کند. پس لازم نیست که حتما بعد از طلاق به این کار اقدام گردد. پیش از طلاق گرفتن نیز مطالبه اجرت المثل و نحله نیز ممکن است. برای این زمینه استفساریه ای از جانب مجمع تشخیص مصلحت نظام به تاریخ ۱۳۷۳/۶/۲ صادر گردیده است که این نظر را تایید می نماید. پس در واقع چنانچه زوجه پیش از اجرایی شدن صیغه طلاق نحله مطالبه کند اجرای صیغه طلاق و ثبت آن در دفتر موکل به پرداخت حقوق زن خواهد شد. این قوانین در راستای حمایت حقوق زنان تصویب شده است. این موارد به زمان و چرایی تعیین نحله مرتبط بود.

🌹شرایط دریافت نحله چیست؟

از جمله شرایط و باید هایی که می توان برای این مسئله حقوقی بیان کرد عبارت است از؛

زن درخواست طلاق نکرده باشد.
در مدت زمان زندگی مشترک و پیش از اقدام به درخواست طلاق از سوی مرد امکان مطالبه نحله برای خانم وجود ندارد.
برای تعیین کردن نحله بر خلاف اجرت المثل نیازی به کارشناسی وجود ندارد. بلکه مقدار مبلغ را قاضی دادگاه بر اساس سال های زندگی مشترک و کارهایی که خانم انجام داده تعیین می کند. ناگفته نماند این مقدار مبلغ با توجه به تمکن و وسع مرد صورت مشخص می شود.
تفاوت نحله و تعلق اجرت المثل در کجاست؟

در رابطه با این پرسش بایستی گفت که تعلق نحله همانند تعلق اجرت المثل به شرایطی از قبیل درخواست شوهر برای طلاق بستگی دارد. همچنین درخواست مرد برای طلاق نباید بخاطر تخلف زن از وظایف همسری یا سو اخلاق و رفتار او باشد. چنانچه بنا به هر علتی امکان تعیین اجرت المثل وجود نداشته باشد نوبت به دریافت نحله می رسد و بر همین اساس مقدار مبلغ نحله برای زن تعیین می شود.

به عبارت دیگر، نحله مبلغی است که دادگاه بر طبق شرایطی که گفته شد، تعیین می‌کند که مرد باید به زن بپردازد. بنابراین باتوجه به بند ب ماده ۶ قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق زمانی که امکان تعیین اجرت‌المثل برای زوجه به دلیلی فراهم نباشد، باتوجه به مدت زمان زندگی مشترک و کار‌هایی که زن در طول زندگی انجام داده است، مبلغی به عنوان نحله برای او در نظر گرفته می‌شود.

با توجه به موارد ذکر شده، نحله با اجرت المثل قابل جمع نیست, بدین صورت که اگر اجرت المثل به هر دلیلی به زوجه تعلق بگیرد دادگاه می تواند برای زن نحله تعیین کند.

نکته آخر اینکه، در تعیین نحله بر خلاف اجرت المثل, نیازی به کارشناسی نیست و مبلغ را قاضی دادگاه با توجه به سنوات زندگی مشترک و کارهای که زوجه انجام داده است و خصوصا تمکن و وضعیت مالی مرد تعیین می کند.

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا